Het overkomt veel mannen dat ze niet in staat zijn een erectie te krijgen of die zo lang in stand te houden, dat een bevredigend geslachtsverkeer mogelijk wordt. Bij vijf procent van de mannen rond de 40 blijft een erectie volledig uit, bij de groep mannen van rond de 70 hebben we het dan over 20 procent. Van de mannen tussen deze twee ijkpunten heeft meer dan de helft te kampen met een gebrekkige verstijving van hun penis. Zulke cijfers geven een goede indruk van de enorme consequenties die deze aandoening voor de gezondheidszorg heeft. Qua omvang zijn erectieproblemen dus zeker te vergelijken met andere welvaartsziekten, zoals dichtgeslibde kransslagaders.
Wat zich bij veel mannen af en toe voordoet, kan
onder bepaalde omstandigheden een blijvend
karakter krijgen. Als alle puf eruit is luidt de diagnose
erectiele disfunctie. Duitse onderzoekers schatten
het aantal mannen dat permanent met zo'n volledige
en blijvende impotentie te kampen heeft op 10
procent. Reken je daar het te verwachten grote aantal
onbekend blijvende gevallen nog bij, dan kom je
toch al gauw op zo'n 750.000 tot 1 miljoen Nederlandse
mannen. Toch hebben daarvan elk kwartaal
maar 20.000 van hen de moed hun probleem - en
tegelijk ook dat van hun partner - aan hun huisarts
voor te leggen. Voor mannen bij wie erecties regelmatig
uitblijven is de huisarts het voornaamste en
ook meest geschikte aanspreekpunt.
Bijna elke man heeft dus in bed wel eens aan den lijve ondervonden dat hij niet altijd kan wat hij wil. Het gecompliceerde samenspel van zintuigen, zenuwstelsel, hormonen en bloedvaten raakt maar al te gauw in het ongerede. Gevolg: geen erectie. Zo'n situatie kan zich acuut voordoen als mannen onder flinke stress staan, of als het hun gewoon aan lust ontbreekt. Ook gezonde mannen kunnen niet altijd absoluut zeker zijn van een erectie. En met het klimmen der jaren merkt bijna elke man dat de geest nog willig kan zijn, maar dat het vlees steeds vaker zwak blijft. Uitgerekend de fallus blijkt de gevoeligste en zwakste schakel te zijn in de keten die leidt tot seksuele bevrediging. .
De meest uiteenlopende gewaarwordingen kunnen een erectie oproepen: door de tastzin (bijvoorbeeld bij een aanraking), maar evengoed door psychoreflectorische processen zoals herinneringen of dagdromen. Soms in luttele seconden, soms in een paar minuten neemt de penis in omvang toe, tot een volledige graad van stijfheid is bereikt. We zien we dat de zwellichamen in de penis daarbij de hoofdrol spelen. Door op te zwellen. Zo zorgen zij ervoor dat het mannelijk lid zich opricht. Et voilá - de erectie is daar.
Bij een penis in rusttoestand zijn de zwellichamen 'ontspannen'. De bloedcirculatie wordt niet gehinderd en in de bloedvaten vormt zich geen weerstand. Als de zwellichamen zich ten gevolge van een sterkere bloedaanvoer beginnen te vullen leidt dat tot een vergroting en verstijving van de penis. Tegelijkertijd sluit dit proces de aderen af die normaliter het bloed afvoeren (in vaktermen heet dit venoocclusief mechanisme). Nu kan het bloed niet meer wegstromen. Als de seksuele prikkels en de opwin- ding aanhouden kan de reflex van een zaadlozing een orgasme veroorzaken. Bij een erectiele disfunctie is dit samenspel van bloedtoevoer, aanspannen van het spierweefsel in de zwellichamen en tijdelijk geblokkeerde bloedafvoer op de een of andere manier verstoord.
Bij psychische oorzaken van erectieproblemen valt te denken aan faalangst. Het is het begin van een vicieuze cirkel, waarin angst voor een herhaalde mislukking en vermijdgedrag elkaar voortdurend versterken. Faalangst leidt tot een verlies van betrokkenheid en frustreert alle pogingen om tot een erectie te komen. Dat komt voor de man in kwestie neer op de bevestiging dat er alle reden voor zijn faalangst was. Het gevolg kan zijn dat zo'n man op een gegeven moment maar helemaal afziet van verder seksueel contact met zijn partner.
Ook onwaarachtige normen, waarden en mythen drukken hun ongunstige stempel op de seksualiteit. Waar je je oor ook te luisteren legt, in de kroeg, in tijdschriften, bij praatprogramma's op de televisie: overal vertellen mensen tot in de meest onwaarschijnlijke details 'hoe vaak' en 'hoe lang' ze 'het doen' en wat voor gecompliceerde 'standjes' ze daarbij wel niet innemen. Dat blijft hangen en in het hoofd van een man (net als van zijn partner) ontstaat een karikatuur van de seksualiteit.
Menigeen loopt daarna rond met een opvatting van een seksualiteit die van elk mens het onmogelijke eist. Het is een seksualiteit die is verkommerd tot topsport en volkomen valse verwachtingen wekt. Aan zulke moderne bakerpraat is een groot deel van de seksuele problemen te wijten. Het gebrek aan informatie en inzicht wekt valse verwachtingen ten aanzien van lichamelijke processen, bevredigende en opwindende seksuele ervaringen en van de verschillende seksuele technieken. Negatieve, onbevredigende ervaringen zijn -juist het gevolg en die ondergraven gevoelens als lust en opwinding.